Frida Kahlo y su mundo

Het zeer herkenbare werk van de Mexicaanse kunstenares Frida Kahlo (1907-1954) wordt weleens omschreven als ‘het Mexicaanse (zelf)portret' bij uitstek. Frida Kahlo verwierf wereldfaam met haar symbolische en surrealistisch ogende schilderijen. Critici wijzen in dat verband nogal snel naar haar leven, dat boordevol beproevingen was. In 1925, op amper 17-jarige leeftijd, sloeg het noodlot een eerste keer toe. Ze werd het slachtoffer van een dramatisch busongeval, waarbij ze haar ruggengraat, bekken en heupen brak. Maandenlang bleef ze in een korset aan bed gekluisterd. Al die tijd hing er boven haar bed een spiegel die haar confronteerde met haar gebroken lijf. Dit ongeluk legde ongetwijfeld mee de basis voor haar schilderkunst, en vormt overigens ook een terugkerend thema in haar werk. Maar ook diverse miskramen, en een - op zijn zachts uitgedrukt - turbulent huwelijksleven met de kunstenaar Diego Rivera, talloze minnaars (met onder meer Trotski, de uit de Sovjet-Unie gevluchte revolutionair) en een resem andere avonturen kwamen op het conto van woelwater Kahlo. Ze verwerkte het allemaal in beklijvende beelden. Kahlo's verzet en overlevingsdrang weerspiegelen zich heel duidelijk in haar kunst. Een legertje psychoanalisten en biografen namen het oeuvre van Kahlo onder de loep en verbonden haar leven onlosmakelijk met haar werk. Zo is op het schilderij ‘De Cirkel' een vrouwenlichaam in ontbinding te zien. ‘Henry Ford Hospital' en ‘Frida en de miskraam' drukken haar op een klinische manier haar onvruchtbaarheid uit.

Verbeelding van de werkelijkheid

Maar toch laat Kahlo's werk zich allerminst snel doorgronden. Misschien zijn de ogen in haar zelfportretten wel dat element dat de toeschouwer het meest in verwarring brengt. "Zie toch die ogen! Niemand kan zulke ogen schilderen," aldus Pablo Picasso. Die gitzwarte ogen staan centraal in 55 zelfportretten, zo'n derde van haar volledige oeuvre. Ondoorgrondelijk kijkt ze de toeschouwer aan, als in een imaginair, dubbelzinnig spiegelpaleis, dat tezelfdertijd wanhoop en verzet, en levenslust en dood uitdrukt. Met felgekleurde strepen verzette ze zich tegen iedereen en alles die aanspraak maakte op haar kunst. André Breton en zijn kliekje Parijse surrealisten sabelde ze genadeloos neer, toen die haar werk omschreven als ‘surrealistisch': "Die artistieke betweters in Parijs... Maar dat ben ik niet. Nooit heb ik een droom geschilderd. Ik verbeeldde mijn werkelijkheid."

Voor het eerst reist 's werelds grootste Kahlo-verzameling, afkomstig uit het Mexicaanse Museo Dolores Olmedo, naar ons land: 19 schilderijen, een ets en 6 tekeningen. Foto's van Kahlo's familie, vrienden en leefwereld vervolledigen het beeld. Een intieme tentoonstelling over Kahlo's onuitputtelijke verbeeldingskracht en de culturele scène in Mexico in de eerste helft van de 20e eeuw.

Lees meer over het Festival ¡México!
Bekijk onderaan deze pagina de trailer van Julie Taymors film ‘Frida'.