De Waarheidscommissie

THEATERVOORSTELLING, PERFORMANCE OF TOCH EEN ECHTE WAARHEIDSCOMMISSIE?

DE TERMEN DOEN ER NIET TOE…

Het AfricaMuseum heropent! Daar ging een grondige verbouwing én een bevraging van ons koloniaal verleden aan vooraf. Bovendien vieren we in Brussel de zestigste verjaardag van Expo ’58, waar destijds meer dan veertig miljoen verrukte bezoekers op afkwamen. Toch was er in 1958 ook controverse… vooral over een namaakdorp waarin men 278 ‘exoten’ uit Belgisch-Congo als attracties tentoonstelde.

In de Belgische Senaat vindt een actie plaats die op dat alles inspeelt, op vrijdag 7 en zaterdag 8 december 2018 (telkens om 20:00 uur). Op zondag 9 december kan je voor het eerst een kijkje nemen in het vernieuwde AfricaMuseum.

Ernst & spel in de Belgische Senaat

Deze activiteit gaat uit van theater- en performancegroep Action Zoo Humain. De acteurs en dansers rond Chokri Ben Chikha bezetten de plechtstatige vergaderzaal. Historici en experten vullen het gezelschap aan om er een (bijna) echte, soms schokkende Waarheidscommissie van te maken.

Historici gaan na of het fenomeen van de ‘zoo humain’ nog actueel is. Experten nemen de situatie in het Maximiliaanpark onder de loep. Authentieke politici spelen zichzelf.

De artiesten zorgen nu eens voor intimistische taferelen die beklijven, dan weer voor uitgekiende groepschoreografieën met een energie die aanstekelijk werkt. Dit feest voor het oog en het hart laat niemand onberoerd.

Vrienden van de Waarheid

Publieksactiviteiten in de Senaat vinden zelden plaats. Deze voorstelling is dan ook een echte buitenkans om de instelling te bezoeken. De activiteiten in de Senaat zijn altijd gratis. Maar Muntpunt meent dat artiesten een loon waard zijn om ons te entertainen én te doen nadenken.

Daarom nodigen wij iedereen hartelijk uit om een kleine bijdrage te leveren. Voor luttele euro’s krijg je bovendien heel wat extra’s. Een gidsbeurt door Brussel over (de)kolonisatie, het boek ‘Zoo Humain’, de kans om een repetitie bij te wonen, ja zelfs een uitnodiging voor de nieuwjaarsdrink van Action Zoo Humain… dat alles behoort tot de mogelijkheden!

Tijd voor een trailer

In de bovenstaande trailer wordt het werk van de Waarheidscommissie goed omschreven. Ze behandelt “vermoedens van historisch onrecht die niet tot het collectief geheugen zijn doorgedrongen”.

Dat bracht Muntpunt spontaan op een vraag: “Gebeuren er op dit ogenblik zaken die maar niet tot de publieke opinie doordringen?”. Of anders gezegd: zijn er feiten die volgens jou wel wat meer aandacht in de pers hadden mogen krijgen?

Muntpunt stelde de vraag aan het publiek (via UiTinBrussel). Velen hebben zich aan het denken gezet en komen extra gemotiveerd naar de voorstelling.

Nog een clipje

Daaronder krijg je enkele weetjes aangeboden.

Samen naar de zoo

Action Zoo Humain voerde een allereerste versie van deze voorstelling op in Gent, exact 100 jaar na de Wereldtentoonstelling van 1913 in die stad. De reeks in Brussel kan geen doorslagje worden, want er duiken bekende Brusselaars met een sterke persoonlijkheid in op. Een strenge Annemie Neyts zit het tribunaal voor. Bert Anciaux speelt een rol die hem op het lijf geschreven is.

De namaakhutten met ‘exoten’ doken voor het eerst op in Antwerpen tijdens de Wereldtentoonstelling van 1894. In 1958 kregen we opnieuw de kans om inboorlingen uit onze kolonie te aanschouwen. Maar de tijden waren veranderd.

Gekleurde mensen opvoeren terwijl ze authentieke rituelen naspelen, is hallucinant maar niet noodzakelijk racistisch. Het was goed bedoeld, maar scherp stereotyperend en zo ontneem je een individu zijn veelgelaagde menselijkheid. In 1958 liep alles uit de hand omdat de opgevoerde ‘exoten’ in feite vervreemd waren van rieten rokjes en doorgaans ook niet met een papegaai op de schouder door hun dorp kuierden.

Onder de ‘uitverkorenen’ waren er uitstekende zangers, zoals Ngo Semzara Kabuta, die deel uitmaakte van het Congolese kinderkoor De Troubadours van Koning Boudewijn. Een mecenas gaf deze jongen de kans om hier talen te studeren en in een latere fase van de geschiedenis vinden we hem terug als voorzitter van de vakgroep Afrikaanse talen en cultuur aan de Universiteit Gent.

De volwassenen die men uit de kolonie overbracht, speelden hier diverse rollen. Ze waren tentoongestelde én observator. Ze zagen vanzelfsprekend dat in België niet alle blanken hoog in de hiërarchie staan. Dat gaf hen zelfvertrouwen. Twee jaar later was de onafhankelijkheid van Belgisch-Congo een feit. Belangrijke voorzetten in die strijd werden gegeven op de Heizelvlakte, aan de voet van het Atomium.